فعل ماضیالتزامی، نوعی فعل مرتبط با زمان گذشته است. زمانی که بخواهیم در زبان فارسی به وقایع و رخدادها در زمان گذشته با شک و تردید یا با آرزو و تمنا اشاره کنیم، از فعل ماضیالتزامی در جملات استفاده میکنیم. فعل ماضیالتزامی، فعلی است که از ترکیب صفت مفعولی (یا بن ماضی بههمراه «ه») بهاضافه بن مضارع «باش» و شناسه (ـَم، ی، ـَد، یم، ید، ـَند) ساخته میشود. منظور از بن فعل، بخش اصلی و ثابت فعل است که به آن ریشه فعل نیز گفته میشود. بن فعل به دو دسته بن فعل ماضی و بن فعل مضارع تقسیمبندی میشود. برای ساخت بن فعل مضارع، باید ابتدا فعل را به فعل امری تبدیل کنیم و سپس پیشوند «ب» که در ابتدای فعل امری قرار دارد را حذف کنیم. در نهایت، کلمه ایجاد شده بن مضارع فعل است. برای ساخت بن ماضی یک فعل نیز، باید حرف «ن» را از انتهای مصدر یک فعل حذف کنیم. کلمه ساخته شده در این حالت، بن ماضی فعل است. زمانی که بخواهیم وقایعی را در زمان گذشته با معنای آرزو، شک و تردید بیان کنیم، از فعل ماضیالتزامی استفاده میکنیم. همچنین برای بیان لزوم انجام یک کار، تشبیه، یا ذکر دعا و نفرین از فعل ماضیالتزامی استفاده میشود. گاهی اوقات بهجای فعل امر یا فعل مضارع التزامی نیز از فعل ماضیالتزامی استفاده میشود. برای منفی کردن فعل ماضیالتزامی، باید از پیشوند «نـ» استفاده کرده و آن را به ترکیب صفت مفعولی (یا بن ماضی بههمراه «ه») بهاضافه بن مضارع «باش» و شناسه (ـَم، ی، ـَد، یم، ید، ـَند) متصل کنیم. برای ساخت فعل ماضیالتزامی به شکل مجهول نیز، از مصدر «شدن» استفاده کرده و فعل «شده» را بین صفت مفعولی (بن ماضی + «ه») و مضارع ساده از مصدر «باشیدن» قرار میدهیم؛ مثلا فعل «خوانده شده باشد» نوعی فعل ماضیالتزامی مجهول است. برای شناسایی فعل ماضیالتزامی، باید چندین مورد را در جمله بررسی کنیم. چنانچه جمله معنای شک و تردید دهد یا اینکه در آن از تشبیه استفاده شده باشد، فعل جمله میتواند به شکل ماضیالتزامی باشد. علاوه بر این، وجود قیدهای «شاید» و «احتمالا» در جمله میتواند نشانگر وجود فعل ماضیالتزامی در جمله باشد. چنانچه جملهای معنای دعا یا نفرین دهد، در این حالت میتوانیم فعل ماضیالتزامی در جمله را بهراحتی تشخیص دهیم. در این آموزش، برای درک کامل مباحث و مفاهیم مربوطه میخواهیم با همدیگر با فعل ماضیالتزامی و کاربردهای آن در زبان فارسی آشنا شویم. بنابراین به معرفی ویژگیهای فعل ماضیالتزامی و کاربردهای آن میپردازیم. ساختار فعل ماضیالتزامی را توضیح میدهیم. به روش منفی کردن فعل ماضیالتزامی و ساختار آن در جملات اشاره میکنیم. شیوه مجهول کردن فعل ماضیالتزامی و ساختار آن را بیان میکنیم. همچنین به نحوه تشخیص و شناسایی فعل ماضیالتزامی در جملات مختلف اشاره میکنیم و در نهایت، با ذکر مثالهای کاربردی، فعل ماضیالتزامی در جملات مختلف را شناسایی و ساختار آن را بررسی خواهیم کرد.
