پدیدههای انتقال یکی از مهمترین مباحث رشته مهندسی شیمی است که در آن روابط و مفاهیم مربوط به انتقال حرارت، انتقال جرم و مکانیک سیالات (انتقال مومنتم) مورد بحث قرار میگیرد. این سه پدیده که در بسیاری از مفاهیم و روابط، شباهتهای جالبی به هم دارند، پدیدههای حاکم بر بسیاری از فرایندهای شیمیایی هستند. در این بین، انتقال جرم پدیدهای است که در تجهیزات مربوط به انتقال جرم، مانند: انواع برجهای جداسازی دیده میشود و دانستن مفاهیم و روابط مربوط به آن مهمترین پیشنیاز برای طراحی، مدلسازی و کنترل این نوع تجهیزات است. علم انتقال جرم که سابقهای بیش از نیمقرن دارد، روز به روز در حال گسترش است و کاربردهای تازهای در حوزههای جدیدی مانند: فناوری زیستی، بیوتکنولوژی، میکروالکترونیک، نانوتکنولوژی و علوم پلیمر پیدا کرده است. جوهر این علم را بیان دقیق اصول پایستگی و بقای جرم، همراه با عبارتهای شار (فلاکس انتقال جرم)، محاسبات ضرایب انتقال جرم و سایر روابط و مفاهیم مربوطه میسازند. هدف از این فرادرس آشنایی دانشجویان تحصیلات تکمیلی، مقطع ارشد و دکتری با مباحث پیشرفتهتر انتقال جرم است که در قالب بیان مفاهیم، روابط و همچنین حل مثالهای متعدد طراحی ارائه شده است، البته دانشجویان مقطع کارشناسی نیز میتوانند از برخی مباحث این آموزش بهرهمند شوند. مباحث انتقال جرم پیشرفته، شامل: نظریههای نفوذ و مکانیسمهای انتقال جرم، انتقال جرم در جریان آرام و بررسی توزیع غلظت، بررسی معادلات تغییر برای سیستمهای چندجزئی، مشابهتها و همزمانیهای پدیدههای انتقال در حضور و عدم حضور واکنش، انتقال جرم و محاسبه توزیع غلظت با بیش از یک متغیر و در نظر گرفتن شرایط ناپایا، انتقال جرم و محاسبه توزیع غلظت در جریان متلاطم، انتقال میانفازی، تکفاز و دوفاز، در مخلوطهای غیر همدما و در نهایت موازنههای ماکروسکوپی برای سیستمهای چندجزئی است که در این آموزش این موارد پوشش داده شده است. بسیاری از عملیات صنعت نیاز به محاسباتی دارد که در انتقال جرم مطرح میشود. محاسبههای مربوط به برجهای تقطیر، برجهای جذب، انتقال مواد از فازهای در مجاورت هم، خشک کردن و… از جمله مهمترین نمونههای مربوط به آن هستند که در این آموزش سعی شده است ضمن ارائه تئوریها و مفاهیم پیشرفته، مثالهای صنعتی از این نوع حل شده و کاربرد روابط در آنها دیده شود.
