جنینشناسی چیست؟ جنین شناسی (Embryology)، یکی از شاخههای علوم تشریحی یا علوم آناتومی است که از آن به عنوان آناتومی تکاملی (Developmental Anatomy) یاد میشود. در این شاخه از علوم زیستی، تمامی وقایعی که از لحظه لقاح و ترکیب شدن سلولهای جنسی تا زمان تولد یک فرد جدید رخ میدهند، مورد بررسی و مطالعه قرار میگیرد. ذکر این نکته نیز ضروری است که در این علم، فرایند طبیعی تکامل و تشکیل فرد جدید، مورد نظر خواهد بود. تکامل غیرطبیعی و غیرعادی که منجر به تولد افراد اصطلاحا ناقص الخلقه میشود، تحت عنوان تراتولوژی یا ناقصالخلقهزایی بررسی خواهد شد. اهمیت یادگیری جنینشناسی چیست؟ هدف در علم جنین شناسی (Embryology) همان طور که از نام آن بر میآید شناخت فرایند و اتفاقاتی است که در نهایت منجر به تشکیل و تولد یک فرد جدید، زنده و سالم میشود. این فرایندها در سطوح سلولی و مولکولی قابل بررسی و مطالعه هستنمد. مسلما به هر میزان که علم و آگاهی نسبت به فرایندهای پیچیده تکامل بالا رود، و بهتر میتوان از بروز ناهنجاریها و نواقص مادرزادی جلوگیری کرد و از سوی دیگر اختلالات و عیوب دستگاه تناسلی را که منجر به ناباروری در جوامع میشود، میتوان شناسایی و بهبود بخشید. بنابراین عمدهترین اهداف علم جنینشناسی را میتوان پیشگیری از بروز ناهنجاریهای مادرزادی و تکاملی و همچنین درمان ناباروری و نازایی در جوامع انسانی عنوان کرد. جنینشناسی (Embryology) یکی از دروس رسمی دانشگاهی است که در تمامی رشتههای تحصیلی علوم پزشکی، مامایی و همچنین دامپزشکی ارائه میشود، اهمیت و ضرورت پرداختن به این درس از چندین جنبه قابل بررسی است. لازمه شناخت و درک صحیح از آناتومی قسمتهای مختلف بدن، آشنایی با نحوه تکامل آن در دوران جنینی و پیش از تولد است. این درس و به طور کلی دروس آناتومی، به عنوان دروس پایه، نقش بسیار مهمی در یادگیری سایر علوم از جمله فیزیولوژی، بیوشیمی و پاتولوژی یا آسیبشناسی بیماریها خواهند داشت. در نهایت، آخرین نکتهای که ضرورت پرداختن به این درس را دو چندان میکند، ارائه آن به عنوان یک واحد تئوری در ترمهای ابتدایی تحصیل در سیستم آموزشی است؛ در حالی که مطالب فراوان و قابل بحث در این علم واحدهای درسی و زمانی را میطلبد. در این فرادرس چه چیزی یاد میگیریم؟ این آموزش را با مقدمهای درباره تاریخچه و تعریف جنینشناسی شروع میکنیم و سپس به بررسی گامتوژنز، لقاح، هفتههای تکامل جنین، دورههای رویانی، و تشکیل اعضای مختلف جنین از جمله دستگاه قلبی عروقی، گوارشی، تنفسی، ادراری، تناسلی نر و ماده، سر و گردن، و ناهنجاریهای مادرزادی مرتبط با هر یک از این دستگاهها میپردازیم و تشخیص پیش از تولد ناهنجاریها و مفاهیمی مانند دوقلوزایی و نمونههایی از ناهنجاریهای دستگاه عصبی، گوارشی، تنفسی و ادراری را یاد میگیریم.
