علم ژنتیک چیست؟ علم ژنتیک (Genetics)، شاخهای از علوم زیستی است که به مطالعه و تحلیل ویژگیهای ژنتیکی افراد میپردازد. این علم مطالعهای است که به بررسی نقش ژنها در انتقال و انتخاب ویژگیها و صفات افراد میپردازد. اهمیت آشنایی با مبانی علم ژنتیک چیست؟ بیشک، کشف قوانین حاکم بر وراثت صفات ژنتیکی، نقطه عطف مهمی در تاریخ علم زیستشناسی به شمار میرود. اصلاح ژنتیکی انواع گیاهان و جانوران با اهداف گوناگون تجاری و صنعتی، مطالعه مو شکافانه طیف گستردهای از بیماریها در مقیاس ژنومی و کاهش نرخ تولد نوزادان مبتلا به برخی بیماریهای مادرزادی، تنها چند نمونه از صدها کاربرد علم ژنتیک در دنیای امروز است، که اصول آن بر مباحث ژنتیک پایه استوار است. شاخهای از ژنتیک که به مطالبی از جمله مندلیسم، تقسیم هسته، سیتوژنتیک، روابط بین اللها و ژنها، تاثیر جنسیت بر وراثت و وراثت برون هستهای میپردازد. این هنوز پایان کار نیست! پیشرفت امروزی ما در حوزههایی مانند مهندسی متابولیک و زیستشناسی سنتزی مرهون درک عمیقی است که در طی سالها از ژنتیک باکتریها و ریزسازوارههای دیگر و چگونگی دستورزی آنها با انواع سیستمهای نو ترکیبی به دست آوردهایم. به این ترتیب میتوان گفت، ژنتیک پایه زیربنای علمی تمامی شاخههای اصلی ژنتیک بوده و با مروری کلی بر عناوین کلیدی آنها، دیدی جامع و گسترده در اختیار دانشجویان قرار میدهد که به ویژه در انتخاب زمینههای پژوهشی بعدی، بسیار سودمند خواهد بود. با این وجود باید همواره دقت کرد که ژنتیک پایه، اقیانوسی به عمق یک سانتیمتر نیست! بلکه رودخانهای پهناور است که در مسیر خود بارها و بارها منشعب میشود و هر شاخه به سرزمینی متفاوت میرسد که در آن محصولاتی با ویژگیهای منحصربهفرد میرویاند. در این فرادرس چه چیزی یاد میگیریم؟ در این فرادرس، به برخی از مهمترین موضوعات ژنتیک پایه میپردازیم. تلاش ما بر این است که مطالب به گونهای ارائه شوند که برای علاقهمندان با حداقل پیشنیازهای علمی و تخصصی، مورد استفاده قرار گیرند و مفاهیم، به صورت گامبهگام، از سادهترین سطح تا سطوح پیچیدهتر، در ذهن مخاطب رسوخ کند. امیدواریم در پایان این فرادرس، درک قابل قبولی از مباحث این حوزه را به دست آوریم و از آنچه که به تاریخچه ژنتیک مرتبط است، به چشمانداز پیشرو پل بزنیم.
